Kwibuka30: Minisiteri y’Uburezi yibutse abakozi bayo bazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994
Tariki 15 Mata 2024, Minisiteri y’Uburezi ifatanyije n’ibigo biyishamikiyeho ndetse n’abafatanyabikorwa batandukanye bitabiriye umuhango wo Kwibuka ku nshuro ya 30 Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, by’umwihariko abahoze ari abakozi bakora muri MINEPRISEC na MINESUPRESS zahindutse Minisiteri y’Uburezi, ukaba wabanjirijwe no gushyira indabo ku ibuye ry’urwibutso ririho amazina y’abakozi bagera kuri 77 bazize Jenoside yakorewe Abatutsi 1994 riri ku cyicaro gikuru cya Minisiteri y’Uburezi, naho ibikorwa bindi bikaba byarakomereje ku Rwibutso rwa Jenoside rwa Kigali ku Gisozi.
Uyu muhango wayobowe n’ Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’uburezi Nyakubahwa Irere Claudette. Hari kandi Umunyamabanga Uhoraho Bwana Karakye Charles, abayobozi bakuru muri Minisiteri y’Uburezi hamwe n’ab’ibigo biyishamikiyeho bose, abakozi ba Minisiteri y’Uburezi , ibigo biyishamikiyeho, ndetse n’abafatanyabikorwa mu burezi bifatanyije n’imiryango yabuze ababo muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 bahoze bakora muri Minisiteri yari ishinzwe amashuri abanza n’ayisumbuye yari izwi nka MINEPRISEC na Minisiteri yari ishinzwe amashuri makuru n’ubushakashatsi n’umuco yari izwi nka MINESUPRESS ndetse n’ibigo byari bizishamikiyeho byose. Uwo muhango watangiriye ku cyicaro cya Minisiteri y’uburezi ukomereza ku Rwibutso rwa Jenoside rwa Kigali ku Gisozi. Abitabiriye umuhango bakaba abarasuye uru rwibutso, bashyira indabo ku mva rusange hanyuma bahabwa ikiganiro giteganyijwe na MINUBUMWE , ubuhamya , ubutumwa bwa IBUKA ndetse n’ubutumwa nyamukuru bwa Minisiteri y’Uburezi.
Mu buhamya bwe, Umuyobozi w’Akarere ka Nyanza bwana Ntazinda Erasme yagaragaje ibihe bitoroshye yanyuzemo igihe yigaga muri kaminuza ya Nyakinama mu Ruhengeri mu bihe bya Jenoside yakorewe abatutsi 1994. Yagize ati" Twaciye mubihe bitoroshye kuko kujya ku ishuri byabaga ari ugufunga umwuka cyangwa se kwihambira, twabaga turi mu gihirahiro, hari igihembwe cyarangiye nta n’icyumweru twize. Twahoraga tubwirwa n’ abanyeshuri twiganaga ko bazadutema , akabikubwira uyu munsi n’ejo akabisubiramo".
Ntazinda Erasme yagaragaje kandi ko guhabwa amanota hagenderwaga ku bwoko umuntu afite, kugeza n’aho hari umunyeshuri biganaga wanditse igitabo amanota akitirirwa undi ndetse ubuyobozi aribwo bubigizemo uruhare. Ndetse nta mututsi wemererwaga kwiga amashuri y’amasomo y’ikirenga ku rwego nka PhD. Yakomeje ashima uruhare rwa Minisiteri y’Uburezi mu guteza imbere uburezi bw’abarokotse Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, harimo nko gufasha imfubyi kwiga, by’umwihariko ariko uburezi bukaba bwarabaye kuri bose aho guheza nk’uko byahoze.
Bwana Karemera Emmanuel uhagarariye imiryango y’abafite ababo bahoze bakora MINEPRISEC , MINESUPRESS n’ibigo byazo bazize Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, yashimiye Minisiteri y’Uburezi mu izina ry’iyo miryango y’abo twibuka bazize Jenoside yakorewe abatutsi 1994 ku bw’ubufasha yahaye imiryango yababuze ababo nko kwishyura abana babo amashuri, gusanira inzu umwe muri bo wari ubikeneye cyane, ndetse no gukira ibikomere.
Mu ijambo rye, Umunyamabanga Nshingwabikorwa wa IBUKA, bwana Ahishakiye Naphtal yagize ati "Aya mahirwe Igihugu cyaduhaye yo kwibuka abacu, usanga bikorwa mu nzego zitandukanye z'iki gihugu, mu burezi naho birakorwa. Ni ibintu by'ingenzi, iyo urebye mu mashuri abanza no mu mashuri yisumbuye birategurwa, abana bakabyitabira ariko ugasanga ntabwo abayobozi mu nzego zitandukanye babihaye uburemere ngo babigemo baganirize abo bana babahe amateka, niba koko twumva uburemere bw'ingebitekerezo ya Jenoside aho yagejeje u Rwanda kuri Jenoside yakorewe Abatutsi yavuye ku ntebe y'ishuri dukwiye kuhashyira imbaraga nyinshi kugirango iranduke".
Ubwo yagezaga ijambo nyamukuru ku bitabiriye uyu muhango, Umunyamabaga wa Leta muri Minisiteri y’Uburezi Nyakubahwa Irere Claudette yagaragaje ukuntu bamwe mu bafatwaga nk’intiti bari barize kaminuza nkuru y’u Rwanda bagize uruhare mu gutegura Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 no kuyishyira mu bikorwa kandi aribo bari bitezweho iterambere ry’Igihugu. Yakomeje agira ati " Bijya gupfa byahereye mu burezi, nyuma y’umwaduko w’abazungu na politiki ya mbatanye mbategeke yatwinjije mu butegetsi bubi bwa Repubulika ya mbere n’iya kabiri, aho byiswe ko u Rwanda rubonye ubwigenge ariko aho kugirango bibe ubwigenge byabaye ubwigunge kuko aribwo Abatutsi bicwaga ari benshi". Yasoje yihanganisha ababuze ababo muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 kandi ko Jenoside idateze kongera kuba mu Rwanda.
Mushobora gukurikirana uko umuhango wose wagenze, munyuze ku murongo wa Youtube wa Minisiteri y'Uburezi: https://www.youtube.com/watch?v=B6HAKteU3s8
Topics
Rwanda, celebrates the national day of school feeding held on March 6, 2026, in Western Province, Rusizi District, Bugarama Sector at Groupe Scolaire…
From 25–26 February 2026, leaders from government, academia, industry, and development partners convened in Kigali for the inaugural Regional…
Minister of State for Education, Claudette Irere joins participants at the closing of the Sixth Edition of the Monetary Policy Challenge, celebrating…
From 19–21 February 2026, Rwanda hosted the Global Learning Conference in Africa, bringing together educators, policymakers, thought leaders,…
The Ministry of Education through the Higher Education Council has organised a high-level conference on re-thinking higher education as a catalyst for…
Rwanda’s Ministry of Education and the Rwanda Basic Education Board (REB), alongside education leaders MIT RAISE and Day of AI, concluded the first,…
The Ministry of Education and MTN Rwanda signed a partnership to expand digital skills development and widen access to digital learning across…
The Minister of Education, Joseph Nsengimana, met with the Governor of the Eastern Province, Pudence Rubingisa, to review the status of the education…
The Ministry of Education has launched a nationwide campaign aimed at making cleanliness a permanent culture in schools rather than an occasional…